Ajanlar mağazanın kapısına dayandı

İki sayıdır ajanlardan, yani kullanıcı adına iş gören yapay zekâdan söz ediyorum. Bu hafta o hikâye laboratuvardan çıkıp gerçek dünyanın en somut yerine vardı: mağazanın kapısına. Bazı kapılar ardına kadar açıldı, bazıları yüzüne kapandı. Aynı hafta Meta hem kullanıcıya algoritmayla konuşma imkânı verdi hem de işletmelerden fazlasını isteyen bir maddeyle geri adım atmak zorunda kaldı.

Açılan kapılar: Shopify ve Google

Shopify 13 Ekim’de kataloğunu her yapay zekâ ajanına açtı. Eylül’de bu imkân yalnızca Meta’nın Muse’una tanınmıştı. Şimdi ortaklık şartı yok. The Verge’ün haberini aktaran Digital Today’e göre kullanıcı ajanını Shop uygulamasındaki hesabına bağlıyor, bütçe ya da hızlı teslimat gibi koşulları söylüyor, ajan bir milyardan fazla ürün arasından seçiyor. Her satın almayı kullanıcının kendisi onaylamak zorunda.

İki gün sonra, 15 Ekim’de Google Universal Cart’ı ABD’de açtı. Bu, Google Arama’nın yapay zekâ modunda ve Gemini uygulamasında çalışan, farklı mağazalardan ürünleri tek yerde toplayan bir sepet. Fiyat düşünce ya da ürün stoğa girince haber veriyor, uygun indirim kodunu gösteriyor, Google Wallet’taki kartlardan hangisinin daha avantajlı olduğunu öneriyor. Nike, Sephora, Target, Ulta Beauty, Walmart, Wayfair ve birçok Shopify mağazasında ödeme doğrudan sepetin içinden yapılabiliyor.

Shopify’la aynı gün, 13 Ekim’de de Gemini 4 Argon, Gemini uygulamasında Google AI Pro ve Ultra abonelerine açılmıştı. Uygulamada sohbet ile görev arasında geçiş yapan bir düğme var. Görev modunda Gemini, siz bilgisayarın başında değilken de çalışmaya devam ediyor ve Instacart, OpenTable, Adobe, Shopify dahil 40’tan fazla uygulamaya bağlanıyor.

Kapanan kapılar: Amazon, bankalar, havayolu

Kapının öbür tarafındaki hikâye Eylül’de başlamıştı. GeekWire’ın 20 Eylül tarihli haberine göre Amazon, Meta’dan Muse’u kendi sitesinden çıkarmasını istemiş, Meta kabul etmeyince Muse’un Amazon.com’da müşteriler adına alışveriş yapmasını engellemiş. Amazon’un gerekçesi, ajanın sitede kendini tanıtmadan gezmesi ve müşterilerin giriş bilgilerini saklıyor görünmesi. Meta ise Muse’un parolalara ve ödeme bilgilerine erişimi olmadığını söylüyor.

The Verge 17 Ekim’de tabloyu genişletti. Yelp yalnızca veri lisansı için ücret ödeyen ajanlara izin veriyor. Delta’nın üçüncü taraf ajanlarla hiçbir anlaşması yok. JPMorgan Chase ve Charles Schwab, ajanların müşteri hesaplarına girmesini engelliyor. Schwab’ın CEO’sunun cümlesi meseleyi tek satırda özetliyor: “We don’t want someone just giving their password to Muse.” Yani kimsenin şifresini Muse’a teslim etmesini istemiyorlar. Amazon’un xAI’nin Grok ajanını da engellediğine dair kullanıcı bildirimleri var, ama şirket bunu Muse’daki kadar açık doğrulamadı.

Bu haftanın asıl haberi bence bu ayrışma. Web ikiye ayrılıyor: ajanı içeri alanlar ve almayanlar. Çizgiyi belirleyen şey de çok açık: Ödeme sayfası kimdeyse müşteri de onda. Shopify ve Google ödemeyi kendi altyapılarına bağladıkları için kapıyı açabiliyor. Amazon müşteriyle arasına bir aracının girmesini istemiyor. Bir e-ticaret sitesi işletiyorsanız bu sorunun size de geleceğini düşünüyorum: Bir ajan sitenize girip müşteriniz adına sipariş vermek isterse ne olacak? Bu soruyu henüz soran pek olmadı, ama cevabını şimdiden düşünmek gerekiyor.

Facebook’ta algoritmaya kendi cümlenizle

Meta 13 Ekim’de Facebook’a “Your algorithm” adında bir alan ekledi. Akışta ve Reels’te görmek istediğiniz konuları buraya ekleyip yönetebiliyorsunuz. Bir gönderide “İlgimi çekiyor” ya da “İlgimi çekmiyor” dediğinizde Meta size ek sorular sorabiliyor. Neyi sevip neyi sevmediğinizi kendi kelimelerinizle anlatıyorsunuz ve öneriler aynı oturumun içinde değişiyor. Meta, yazdıklarınızı yorumlamak için büyük dil modellerini kullandığını, bunun beğeni, yorum ve izleme gibi mevcut sinyallerin üzerine eklendiğini söylüyor. Hangi ülkelerde açıldığı yazılmamış.

Büyük bir platformun sıralama sistemiyle ilk kez cümleyle konuşabiliyoruz. Burada bir tahminde bulunacağım: İnsanlar ne istediğini açıkça söylemeye başlarsa, markalar için asıl iş algoritmayı kandırmaktan, insanların gerçekten aradığı konunun en iyi cevabı olmaya kayacak.

Meta’nın iki günde geri aldığı madde

Meta’nın 30 Ekim’de yürürlüğe girecek yeni ticari şartları, reklam vermeseler bile Meta ürünlerini iş amacıyla kullanan herkesi, örneğin bir Facebook sayfası yöneten işletmeleri kapsıyordu. Metinde Meta’nın bir işletme hesabına ait alan adlarındaki ve sayfalardaki içeriği yapay zekâ ürünlerini geliştirmek ve eğitmek için kullanabileceğini söyleyen bir madde vardı. Nieman Lab 15 Ekim’de konuyu yazdı. Üç hukukçu bu dilin Meta’ya haber sitelerini tarama zemini verebileceğini söyledi. Meta sözcüsü Andy Stone ertesi gün X’te bunun “not about scraping news sites”, yani haber sitelerini kazımakla ilgisi olmadığını yazdı. 17 Ekim’de TechCrunch ve The Verge, Meta’nın maddeyi metinden çıkardığını yazdı. Meta da değişikliğin web tarayıcılarını kullanma biçimini etkilemediğini açıkladı.

Hikâyenin dersi Meta’dan çok bizimle ilgili. Bir Facebook sayfası yönetmek bir sözleşmenin tarafı olmak demek. O sözleşme değişince kimse size telefon açıp haber vermiyor. Bu kez fark eden gazeteciler oldu.

Google Ads: bütçenin nereye gideceğini artık siz de söylüyorsunuz

AI Max’e otomatik geçişlerin konuşulduğu bir dönemde Google 14 Ekim’de ters yönde bir adım attı. Arama, Alışveriş, Performance Max ve Demand Gen kampanyalarında kanalları “yüksek öncelikli” ya da “düşük öncelikli” diye işaretleyebileceksiniz. Bütçe önce yüksek öncelikli kanallara gidecek. Düşük önceliklilere günlük bütçenin en fazla yüzde kaçının harcanacağını da siz belirleyeceksiniz. Google bu sınıra uymak için “elinden geleni yapacağını” söylüyor, yani garanti vermiyor. Özellik önümüzdeki aylarda dünya genelinde kademeli olarak açılacak.

Bir ayrıntıyı kaçırmayın. Şubat 2027’de, Görüntülü Reklam Ağı açık olan Arama kampanyalarındaki mevcut harcama ayarı kalkıyor ve harcama dağılımı değişebilir. Google’ın önerisi, bugünkü düzeni korumak isteyenlerin Görüntülü Reklam Ağı’nı düşük öncelik ve yüzde 50 bütçe payıyla ayarlaması.

Bu haftadan kalan

Üç haftadır anlattığım ajan hikâyesi bu hafta ilk gerçek sınırına çarptı. Ajan ne kadar akıllı olursa olsun, kapıyı açacak olan mağaza. Kapıyı açanlar da kapatanlar da aynı şeyi koruyor: müşteriyle kendi arasındaki bağı. Bunu küçük bir işletme için de geçerli buluyorum. Müşteriniz size bir ajanla geldiğinde bile o bağı kimseye kaptırmamanın yolunu bugünden düşünmek gerek.

Önümüzdeki haftalarda bakacaklarım:

• 30 Ekim’de yürürlüğe girecek Meta ticari şartlarının son metni.
• 1 Kasım’da Türkiye’deki 15 yaş düzenlemesinin uygulamaya geçişi.
• Universal Cart ve Shopify’ın ajan alışverişinin ABD dışına açılıp açılmayacağı.